Excel là một trong những công cụ phần mềm mạnh mẽ và phổ biến nhất hiện nay, không chỉ trong môi trường doanh nghiệp mà còn trong giáo dục, nghiên cứu và thậm chí là trong các hoạt động cá nhân. Tuy nhiên, để khai thác hết tiềm năng của Excel, người dùng cần phải thực hành thường xuyên và nắm vững các kỹ năng cơ bản lẫn nâng cao. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một loạt bài tập thực hành Excel chi tiết, được chia thành các cấp độ: cơ bản, trung cấp, nâng cao. Mỗi bài tập sẽ kèm theo mục tiêu học tập, mô tả chi tiết, hướng dẫn thực hiện và một số mẹo, lưu ý quan trọng. Hy vọng qua những bài tập này, bạn sẽ nâng cao khả năng sử dụng Excel, tăng tốc độ làm việc và tự tin hơn trong việc xử lý dữ liệu.

Có thể bạn quan tâm: Xếp Thứ Tự Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao

Mục lục bài viết

1. Lý Do Cần Thực Hành Excel Thường Xuyên

Củng cố kiến thức: Khi học lý thuyết, nhiều người cảm thấy mơ hồ. Thực hành giúp chuyển đổi kiến thức thành kỹ năng thực tế.
Nhận diện lỗi: Thực hành cho phép bạn phát hiện và khắc phục những lỗi thường gặp như công thức sai, định dạng không đồng nhất, …
Tiết kiệm thời gian: Khi đã thành thạo các phím tắt, hàm và công cụ, bạn sẽ hoàn thành công việc nhanh gấp nhiều lần.
Nâng cao khả năng phân tích: Excel không chỉ là bảng tính mà còn là công cụ phân tích dữ liệu mạnh mẽ (PivotTable, Power Query, Power BI…).

Có thể bạn quan tâm: Phím Tắt Xóa Hàng Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết, Mẹo Nhanh Và Tối Ưu Hoá Công Việc

2. Cấu Trúc Bài Tập

Mỗi bài tập trong phần sau sẽ bao gồm các mục sau:

Mục tiêu học tập: Những kỹ năng hoặc kiến thức bạn sẽ đạt được.
Dữ liệu mẫu: Mô tả ngắn gọn về dữ liệu cần tạo hoặc tải về.
Hướng dẫn chi tiết: Các bước thực hiện từ A tới Z.
Kết quả mong đợi: Bản mẫu hoặc mô tả kết quả cuối cùng.
Mẹo & lưu ý: Các thủ thuật giúp thực hiện nhanh hơn hoặc tránh lỗi thường gặp.

Có thể bạn quan tâm: Tải Mẫu Phiếu Xuất Kho Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết, Lợi Ích Và Cách Tùy Chỉnh Để Tối Ưu Quản Lý Kho

3. Bài Tập Cơ Bản (Level 1)

Bài 1: Tạo và Định Dạng Bảng Danh Sách Nhân Viên

Mục tiêu học tập
– Nhập dữ liệu, tạo bảng (Table).
– Định dạng ô (font, màu nền, căn lề).
– Sử dụng tính năng “AutoFilter”.

Dữ liệu mẫu
| Mã NV | Họ Tên | Phòng Ban | Ngày vào làm | Lương (VNĐ) |
|——-|—————–|———–|————–|————-|
| NV001 | Nguyễn Văn A | Kinh Doanh| 01/02/2026 | 12,000,000 |
| NV002 | Trần Thị B | Marketing | 15/03/2026 | 10,500,000 |
| NV003 | Lê Văn C | Kỹ Thuật | 20/07/2026 | 14,200,000 |
| … | … | … | … | … |

Hướng dẫn chi tiết
1. Mở Excel, tạo một workbook mới, đặt tên “DanhSachNhanVien.xlsx”.
2. Nhập dữ liệu như bảng trên vào Sheet1, bắt đầu từ ô A1.
3. Chọn toàn bộ vùng dữ liệu (A1:E5) → Ctrl + T → Đánh dấu “My table has headers”.
4. Đổi tên Table thành tblNhanVien (tab “Table Design”).
5. Định dạng tiêu đề: Chọn hàng 1 → Home → Font → Bold, nền màu xanh nhạt.
6. Định dạng cột “Lương (VNĐ)”: Chọn cột E → Home → Number → Currency, chọn “Vietnam Dong”.
7. Thêm bộ lọc: Đã có sẵn khi tạo Table, nhưng bạn có thể bấm Data → Filter để chắc chắn.

Kết quả mong đợi
– Một bảng có định dạng đẹp, có khả năng lọc và sắp xếp nhanh.

Mẹo & lưu ý
– Khi tạo Table, Excel tự động áp dụng “banded rows” (dòng xen kẻ) giúp đọc dữ liệu dễ dàng.
– Đặt tên Table (tblNhanVien) giúp khi viết công thức sau này dễ nhận diện hơn.

Bài 2: Tính Tổng Lương Và Trung Bình Lương

Mục tiêu học tập
– Sử dụng hàm SUM, AVERAGE.
– Tham chiếu đến Table.

Hướng dẫn chi tiết
1. Ở dưới bảng (ô A7), nhập “Tổng Lương:”.
2. Ở ô B7, nhập công thức: =SUM(tblNhanVienLương (VNĐ)).
3. Ở ô A8, nhập “Lương Trung Bình:”.
4. Ở ô B8, nhập công thức: =AVERAGE(tblNhanVienLương (VNĐ)).

Kết quả mong đợi
– Hai ô hiển thị tổng và trung bình lương của toàn bộ nhân viên.

Mẹo & lưu ý
– Khi Table thêm hoặc xóa hàng, công thức sẽ tự động cập nhật.

Bài 3: Đánh Dấu Nhân Viên Có Lương Trên 12 Triệu

Mục tiêu học tập
– Sử dụng Conditional Formatting (định dạng có điều kiện).

Hướng dẫn chi tiết
1. Chọn cột “Lương (VNĐ)” (E2:E100).
2. Vào Home → Conditional Formatting → New Rule → Use a formula to determine which cells to format.
3. Nhập công thức: =tblNhanVien@Lương (VNĐ)>12000000.
4. Chọn định dạng: nền màu vàng, font đậm.
5. Nhấn OK.

Kết quả mong đợi
– Các ô lương > 12 triệu được tô màu vàng.

Mẹo & lưu ý
– Bạn có thể áp dụng cùng lúc cho cả hàng bằng cách chọn toàn bộ Table và sử dụng công thức =$E2>12000000.

4. Bài Tập Trung Cấp (Level 2)

Bài 4: Tạo PivotTable Phân Tích Lương Theo Phòng Ban

Mục tiêu học tập
– Tạo PivotTable.
– Sử dụng “Value Field Settings”.

Hướng dẫn chi tiết
1. Chọn bất kỳ ô nào trong Table tblNhanVien.
2. Vào Insert → PivotTable → Chọn “New Worksheet”.
3. Kéo “Phòng Ban” vào khu vực Rows.
4. Kéo “Lương (VNĐ)” vào khu vực Values → Mặc định là “Sum of Lương”.
5. Đổi tiêu đề “Sum of Lương (VNĐ)” thành “Tổng Lương”.
6. Thêm “Lương (VNĐ)” lần nữa vào Values, chọn “Average” → Đổi tên thành “Lương Trung Bình”.

Kết quả mong đợi
– Bảng Pivot hiển thị tổng và trung bình lương cho mỗi phòng ban.

Mẹo & lưu ý
– Để hiển thị tiền tệ, chọn cột trong Pivot → Value Field Settings → Number Format → Currency → Symbol: VND.

Bài 5: Sử Dụng Hàm VLOOKUP Để Tìm Thông Tin Nhân Viên

Mục tiêu học tập
– Áp dụng hàm VLOOKUP (hoặc XLOOKUP trong Excel 365).

Hướng dẫn chi tiết
1. Tạo một Sheet mới đặt tên “TraCuu”.
2. Ô A1: “Nhập Mã NV:”, ô B1 để nhập mã (ví dụ: NV002).
3. Ô A3: “Họ Tên”, B3: =VLOOKUP($B$1, tblNhanVien, 2, FALSE).
4. Ô A4: “Phòng Ban”, B4: =VLOOKUP($B$1, tblNhanVien, 3, FALSE).
5. Ô A5: “Ngày vào làm”, B5: =VLOOKUP($B$1, tblNhanVien, 4, FALSE).
6. Ô A6: “Lương”, B6: =VLOOKUP($B$1, tblNhanVien, 5, FALSE).

Kết quả mong đợi
– Khi người dùng nhập mã NV vào B1, các thông tin liên quan sẽ tự động hiện ra.

Mẹo & lưu ý
– Nếu dùng Excel 365, công thức XLOOKUP ngắn gọn hơn: =XLOOKUP($B$1, tblNhanVienMã NV, tblNhanVienHọ Tên).

Bài 6: Tự Động Ghi Nhận Thời Gian Cập Nhật Dữ Liệu

Có thể bạn quan tâm: Đổi File Word Sang Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết, Công Cụ Hữu Ích Và Các Mẹo Tối Ưu

Mục tiêu học tập
– Sử dụng hàm TODAY, NOW, và VBA (tùy chọn).

Hướng dẫn chi tiết
1. Thêm cột “Ngày Cập Nhật” vào Table tblNhanVien (cột F).
2. Trong ô F2, nhập công thức: =IF(@Lương (VNĐ)<>0, TODAY(), "").
3. Sao chép công thức xuống toàn bộ cột.

Giải thích
– Công thức sẽ ghi ngày hiện tại khi có giá trị lương (giả sử khi nhập dữ liệu lần đầu).

Mẹo & lưu ý
– Công thức trên sẽ không tự cập nhật ngày khi dữ liệu thay đổi sau này. Nếu muốn tự động ghi ngày mỗi khi một ô được chỉnh sửa, cần dùng VBA:

Private Sub Worksheet_Change(ByVal Target As Range) If Not Intersect(Target, Me.ListObjects("tblNhanVien").ListColumns("Lương (VNĐ)").DataBodyRange) Is Nothing Then Dim rw As ListRow Set rw = Target.ListObject.ListRows(Target.Row - Target.ListObject.HeaderRowRange.Row) rw.Range(1, 6).Value = Date 'cột 6 = "Ngày Cập Nhật" End If
End Sub

5. Bài Tập Nâng Cao (Level 3)

Bài 7: Sử Dụng Power Query Để Kết Nối Nhiều Nguồn Dữ Liệu

Mục tiêu học tập
– Nhập dữ liệu từ file CSV và Excel.
– Thực hiện “Append” và “Merge”.

Kịch bản
– Bạn có hai file: NhanVien_Q1.xlsx và NhanVien_Q2.csv. Mỗi file chứa danh sách nhân viên cùng cấu trúc. Bạn cần hợp nhất chúng thành một bảng duy nhất.

Hướng dẫn chi tiết
1. Vào Data → Get Data → From File → From Workbook → Chọn NhanVien_Q1.xlsx.
2. Chọn Sheet chứa dữ liệu, nhấn Transform Data.
3. Trong Power Query Editor, đổi tên query thành Q1.
4. Đóng & Load → “Only Create Connection”.
5. Lặp lại bước 1-4 với file CSV → Tạo query Q2.
6. Vào Home → Append Queries → Append Queries as New.
7. Chọn Q1 và Q2, nhấn OK.
8. Kết quả sẽ là một query mới Append1. Kiểm tra dữ liệu, loại bỏ các dòng trùng lặp: Home → Remove Rows → Remove Duplicates (chọn cột “Mã NV”).
9. Nhấn Close & Load → Tải dữ liệu vào một Sheet mới.

Kết quả mong đợi
– Một bảng tổng hợp chứa dữ liệu của cả Q1 và Q2, không có bản ghi trùng.

Mẹo & lưu ý
– Khi dữ liệu nguồn thay đổi (cập nhật file CSV), chỉ cần nhấn Refresh All để cập nhật bảng tổng hợp.

Bài 8: Tạo Dashboard Bảo Hiểm Nhân Viên Với Slicer và Chart

Mục tiêu học tập
– Sử dụng Slicer để lọc PivotTable.
– Tạo biểu đồ Combo (cột + đường).

Hướng dẫn chi tiết
1. Dựa trên bảng tblNhanVien, tạo PivotTable như Bài 4 (tổng lương, trung bình lương theo phòng ban).
2. Đặt PivotTable trong Sheet “Dashboard”.
3. Chọn PivotTable → Insert → Slicer → Chọn “Phòng Ban”.
4. Di chuyển Slicer và đặt kích thước phù hợp.
5. Tạo biểu đồ: Chọn vùng dữ liệu Pivot (cả tổng và trung bình) → Insert → Combo Chart → “Clustered Column – Line”.
6. Đặt trục phụ cho “Lương Trung Bình” (Right Axis).
7. Định dạng biểu đồ: tiêu đề “Phân Tích Lương Nhân Viên Theo Phòng Ban”, màu sắc hài hòa.

Kết quả mong đợi
– Khi người dùng click vào một phòng ban trên Slicer, biểu đồ và bảng Pivot sẽ tự động cập nhật, cho phép nhanh chóng xem tình hình lương của phòng ban đó.

Mẹo & lưu ý
– Để Slicer hoạt động cho nhiều PivotTable, bạn có thể “Report Connections” → Đánh dấu các PivotTable muốn liên kết.

Bài 9: Tự Động Gửi Email Báo Cáo Lương Hằng Tháng Bằng VBA

Mục tiêu học tập
– Viết macro VBA để tạo email Outlook, đính kèm file hoặc bảng dữ liệu.

Giả định
– Bạn đã có file “Báo cáo Lương Tháng.xlsx” đã hoàn thiện, muốn gửi tới các trưởng phòng (địa chỉ email có trong cột “Email Trưởng Phòng”).

Mã VBA mẫu

Sub SendSalaryReport() Dim OutApp As Object, OutMail As Object Dim ws As Worksheet, rng As Range, cell As Range Dim strBody As String, strSubject As String Dim filePath As String Set ws = ThisWorkbook.Sheets("DanhSachNhanVien") filePath = ThisWorkbook.FullName 'đính kèm file hiện tại Set OutApp = CreateObject("Outlook.Application") For Each cell In ws.Range("D2:D" & ws.Cells(ws.Rows.Count, "D").End(xlUp).Row) 'cột D = Email If cell.Value <> "" Then Set OutMail = OutApp.CreateItem(0) strSubject = "Báo cáo Lương Tháng - " & Format(Date, "mm/yyyy") strBody = "Kính gửi " & cell.Offset(0, -2).Value & "," & vbCrLf & vbCrLf & _ "Xin gửi kèm báo cáo lương tháng hiện tại. Vui lòng xem xét và phản hồi nếu có thắc mắc." & vbCrLf & vbCrLf & _ "Trân trọng," & vbCrLf & "Phòng Nhân Sự" With OutMail .To = cell.Value .Subject = strSubject .Body = strBody .Attachments.Add filePath .Send 'hoặc .Display để xem trước End With End If Next cell Set OutMail = Nothing Set OutApp = Nothing MsgBox "Gửi email hoàn tất!", vbInformation
End Sub

Cách thực hiện
1. Nhấn Alt + F11 → Insert → Module → Dán mã trên.
2. Đảm bảo Outlook đã cài đặt và đăng nhập.
3. Chạy macro SendSalaryReport.

Kết quả mong đợi
– Mỗi trưởng phòng nhận được email với file báo cáo đính kèm.

Mẹo & lưu ý
– Đối với môi trường công ty có chính sách bảo mật, có thể cần thêm Outlook.Application được phép chạy macro.
– Thay .Send bằng .Display để kiểm tra email trước khi gửi.

6. Tổng Kết Và Lộ Trình Học Tập

Cấp độ	Số lượng bài tập	Thời gian ước tính	Kỹ năng chính
Cơ bản	3	30‑45 phút	Nhập dữ liệu, Table, định dạng, hàm SUM/AVERAGE
Trung cấp	3	1‑1.5 giờ	PivotTable, VLOOKUP/XLOOKUP, Conditional Formatting, VBA đơn giản
Nâng cao	3	2‑3 giờ	Power Query, Dashboard, VBA Outlook, Slicer, Combo Chart

Lời khuyên dành cho người học:

Thực hành ngay sau mỗi phần lý thuyết. Đừng chờ đợi tới cuối tuần mới mở Excel.
Ghi chú lại các phím tắt hữu ích (Ctrl + T, Alt + =, F4,…).
Tạo “Template” cho các báo cáo thường dùng, sau này chỉ cần cập nhật dữ liệu.
Tham khảo tài liệu chính thức (Microsoft Support) và các kênh cộng đồng (Stack Overflow, Reddit r/excel).
Đánh giá lại sau mỗi tuần: bạn đã hoàn thành bao nhiêu bài tập? Còn khó khăn ở phần nào?

7. Một Số Nguồn Tài Nguyên Thêm

Microsoft Learn – Excel: https://learn.microsoft.com/excel
Excel Campus – Blog & Video: https://www.excelcampus.com
Chủ đề “Excel” trên Reddit: https://www.reddit.com/r/excel/
Sách “Excel 2026 Power Programming with VBA” – Michael Alexander, Richard Kusleika

8. Kết Luận

Việc thực hành qua các bài tập Excel không chỉ giúp bạn nắm vững các công cụ cơ bản mà còn mở ra cánh cửa đến các tính năng mạnh mẽ như Power Query, VBA và Dashboard. Bằng cách hoàn thành các bài tập đã được chia theo cấp độ, bạn sẽ dần dần xây dựng một nền tảng vững chắc, sẵn sàng đối mặt với mọi thách thức trong công việc hay trong các dự án cá nhân. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, tạo một workbook mới, và thực hiện từng bước một – thành công sẽ đến khi bạn không ngừng luyện tập!

Tiến sĩ Lê Thống Nhất

Tiến sĩ Lê Thống Nhất sinh năm 1955 tại Nghệ An, là nhà giáo, nhà báo và doanh nhân trong lĩnh vực giáo dục. Ông từng giảng dạy Toán học tại Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu và đảm nhiệm nhiều vai trò trong ngành giáo dục, từ viết sách, biên soạn tài liệu đến sáng lập các dự án hỗ trợ học tập trực tuyến.

Ông là người sáng lập BigSchool – nền tảng giáo dục trực tuyến kết nối giáo viên và học sinh cả nước. Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với vai trò tác giả, diễn giả truyền cảm hứng và khách mời trên nhiều chương trình truyền hình, trong đó có “Ai là triệu phú” trên truyền hình VTV.

Trong suốt sự nghiệp, Tiến sĩ Lê Thống Nhất đã nhận nhiều giải thưởng giáo dục và được biết đến như một người luôn đổi mới, ứng dụng công nghệ vào dạy và học, góp phần lan tỏa tri thức và niềm say mê học tập cho thế hệ trẻ.

Bài Tập Thực Hành Excel: Cẩm Nang Toàn Diện Cho Người Mới Bắt Đầu Và Người Dày Dặn Kinh Nghiệm