Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Bảng Báo Giá Excel Chuẩn, Nhanh Gọn Và Đầy Đủ Cho Doanh Nghiệp
Mở Đầu
Trong công việc xử lý dữ liệu, việc làm tròn số là một thao tác thường xuyên và thiết yếu. Excel, với kho công cụ phong phú, cung cấp một loạt các hàm làm tròn phù hợp với nhiều nhu cầu khác nhau: từ làm tròn đơn giản đến làm tròn phức tạp theo quy tắc tài chính. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, sâu sắc và đầy đủ về công thức làm tròn trong Excel, giúp bạn tự tin áp dụng trong mọi tình huống thực tế.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Bài Thi Excel Hiệu Quả: Hướng Dẫn Từ A Đến Z Cho Người Mới Bắt Đầu
1. Tổng Quan Về Các Hàm Làm Tròn Cơ Bản
1.1 Hàm ROUND
Cú pháp: ROUND(number, num_digits)
number– Số cần làm tròn.num_digits– Số chữ số muốn giữ lại sau dấu thập phân.- Nếu
num_digits> 0 → làm tròn tới vị trí thập phân tương ứng. - Nếu
num_digits= 0 → làm tròn tới đơn vị. - Nếu
num_digits< 0 → làm tròn tới hàng chục, trăm, nghìn…
Ví dụ:
| Công thức | Kết quả | Giải thích |
|---|---|---|
=ROUND(123.456, 2) | 123.46 | Giữ 2 chữ số thập phân, làm tròn lên. |
=ROUND(123.456, 0) | 123 | Làm tròn tới đơn vị. |
=ROUND(123.456, -1) | 120 | Làm tròn tới chục. |
=ROUND(-12.345, 1) | -12.3 | Làm tròn số âm cũng tuân theo quy tắc “làm tròn 5 lên”. |
1.2 Hàm ROUNDUP
Cú pháp: ROUNDUP(number, num_digits)
Luôn làm tròn lên (tăng giá trị) bất kể phần thập phân.
Ví dụ:
=ROUNDUP(2.31, 1)→ 2.4=ROUNDUP(2.31, 0)→ 3=ROUNDUP(2.31, -1)→ 10
1.3 Hàm ROUNDDOWN
Cú pháp: ROUNDDOWN(number, num_digits)
Luôn làm tròn xuống (giảm giá trị) bất kể phần thập phân.
Ví dụ:
=ROUNDDOWN(2.89, 1)→ 2.8=ROUNDDOWN(2.89, 0)→ 2=ROUNDDOWN(2.89, -1)→ 0
1.4 Hàm MROUND (Microsoft 365, Excel 2026 trở lên)
Cú pháp: MROUND(number, multiple)
Làm tròn number tới bội số gần nhất của multiple.
Ví dụ:
| Công thức | Kết quả | Giải thích |
|---|---|---|
=MROUND(7, 5) | 5 | Gần hơn 5 so với 10. |
=MROUND(8, 5) | 10 | Gần hơn 10. |
=MROUND(-7, 5) | -5 | Số âm cũng làm tròn tới bội số gần nhất. |
Lưu ý: Nếu
numbervàmultiplecó dấu khác nhau, hàm trả về lỗi#NUM!.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Tạo Đường Gạch Chéo Trong Ô Excel: Bước Đầu Đến Nâng Cao
2. Làm Tròn Theo Quy Tắc Tài Chính
Trong kế toán, tài chính, các quy tắc làm tròn có thể khác so với “làm tròn 5 lên”. Excel cung cấp một số hàm đặc biệt để đáp ứng nhu cầu này.
2.1 Hàm CEILING và FLOOR
- CEILING: Làm tròn lên tới bội số gần nhất.
- Cú pháp:
CEILING(number, significance) - FLOOR: Làm tròn xuống tới bội số gần nhất.
- Cú pháp:
FLOOR(number, significance)
Ví dụ:
| Công thức | Kết quả | Ghi chú |
|---|---|---|
=CEILING(7, 5) | 10 | Làm tròn lên tới 5. |
=FLOOR(7, 5) | 5 | Làm tròn xuống tới 5. |
=CEILING(-7, 5) | -5 | Đối với số âm, CEILING làm tròn lên nghĩa là “lớn hơn” về giá trị (ít hơn âm). |
=FLOOR(-7, 5) | -10 | FLOOR làm tròn xuống nghĩa là “nhỏ hơn” (âm lớn hơn). |
2.2 Hàm EVEN và ODD
- EVEN: Làm tròn lên tới số chẵn gần nhất.
- Cú pháp:
EVEN(number) - ODD: Làm tròn lên tới số lẻ gần nhất.
- Cú pháp:
ODD(number)
Ví dụ:
=EVEN(3.2)→ 4=ODD(3.2)→ 5=EVEN(-3.2)→ -4 (làm tròn lên về phía 0)
2.3 Hàm INT và TRUNC
- INT: Lấy phần nguyên, làm tròn xuống tới số nguyên gần nhất.
- Cú pháp:
INT(number) - TRUNC: Cắt bỏ phần thập phân mà không làm tròn.
- Cú pháp:
TRUNC(number, num_digits)
Ví dụ:
| Công thức | Kết quả |
|---|---|
=INT(3.9) | 3 |
=INT(-3.9) | -4 |
=TRUNC(3.987, 2) | 3.98 |
=TRUNC(-3.987, 2) | -3.98 |
3. Ứng Dụng Thực Tế: Các Bài Toán Thông Dụng
3.1 Tính Lãi Suất Hàng Tháng, Làm Tròn Đến Hai Số Thập Phân
Giả sử lãi suất năm là 7,5% và cần tính lãi tháng (đơn giản chia 12). Công thức:
=ROUND(7.5/12, 2)
Kết quả: 0,63% (đã làm tròn 2 chữ số thập phân).
3.2 Tính Giá Bán Sau Khi Áp Dụng Chiết Khấu 15%, Làm Tròn Lên Đến 1000 Đồng
Giá gốc trong ô A2. Công thức:
=CEILING(A2(1-15%), 1000)
Nếu A2 = 12,345,000 → Kết quả là 12,000,000 (làm tròn lên tới bội số 1000).
3.3 Tổng Hóa Đơn Được Làm Tròn Lên Đến Đồng (Không Có Phần Thập Phân)
Giả sử cột B chứa các giá trị chưa làm tròn.
=SUM(ROUNDUP(B2:B10,0))
Hoặc dùng hàm MROUND nếu muốn làm tròn tới 5 đồng:
=SUM(MROUND(B2:B10,5))
3.4 Chuyển Đổi Đơn Vị: Metre → Centimet (Làm Tròn Đến 1 Chữ Số Thập Phân)
Giá trị mét trong ô C5:
=ROUND(C5100,1)
Nếu C5 = 2,345 → Kết quả 234,5 cm.
4. Kỹ Thuật Nâng Cao: Kết Hợp Hàm Và Định Dạng
4.1 Làm Tròn Khi Kết Hợp Với IF
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Bảng Tính Tiền Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
Giả sử muốn áp dụng mức giảm giá khác nhau tùy thuộc vào giá trị đơn hàng:
=IF(A2>1000000, ROUND(A20.9,0), ROUND(A20.95,0))
- Đơn hàng > 1.000.000 → giảm 10%, làm tròn tới đồng.
- Đơn hàng ≤ 1.000.000 → giảm 5%, làm tròn tới đồng.
4.2 Làm Tròn Động Với Độ Chính Xác Được Xác Định Bởi Người Dùng
Giả sử ô D1 chứa số chữ số muốn làm tròn, ô A2 là giá trị:
=ROUND(A2, D1)
Thay đổi D1, bạn có thể linh hoạt điều chỉnh độ chính xác mà không cần sửa công thức.
4.3 Định Dạng Số (Number Formatting) vs Hàm Làm Tròn
- Định dạng chỉ thay đổi cách hiển thị, không thay đổi giá trị thực trong ô.
- Hàm làm tròn thay đổi giá trị thực, ảnh hưởng tới các phép tính kế tiếp.
Ví dụ: Nếu A1 = 2,345 và bạn chỉ định dạng hiển thị 2 chữ số thập phân → hiển thị 2,35 nhưng giá trị thực vẫn là 2,345. Nếu dùng
=ROUND(A1,2)→ giá trị thực trở thành 2,35.
4.4 Sử Dụng ARRAY FORMULA (Excel 365) Để Làm Tròn Cột
Trong phiên bản Excel 365, bạn có thể áp dụng công thức mảng mà không cần kéo công thức:
=ROUND(A2:A100, 2)
Khi nhập, chỉ cần nhấn Enter (không cần Ctrl+Shift+Enter). Excel sẽ trả về một dải giá trị đã làm tròn.
5. Các Lỗi Thường Gặp Khi Sử Dụng Hàm Làm Tròn
| Lỗi | Nguyên nhân | Cách khắc phục |
|---|---|---|
#VALUE! | Tham số không phải là số (ví dụ: truyền chuỗi không phải số). | Đảm bảo mọi tham số là số hoặc chuyển đổi bằng VALUE(). |
#NUM! | multiple trong MROUND, CEILING, FLOOR có dấu khác nhau với number. | Đảm bảo cùng dấu hoặc sử dụng ABS() cho multiple. |
| Kết quả không như mong đợi | Sử dụng ROUND khi muốn luôn làm tròn lên/xuống. | Thay ROUND bằng ROUNDUP hoặc ROUNDDOWN. |
| Hiển thị sai số thập phân | Định dạng ô chưa thay đổi. | Áp dụng định dạng số (Number) hoặc sử dụng hàm TEXT() để hiển thị. |
6. So Sánh Các Hàm Làm Tròn – Khi Nào Dùng Gì?
| Hàm | Đặc điểm | Khi dùng |
|---|---|---|
ROUND | Làm tròn chuẩn (5 lên). | Khi muốn tuân theo quy tắc chung. |
ROUNDUP | Luôn làm tròn lên. | Khi cần bảo đảm giá trị không giảm (ví dụ: tính phí tối thiểu). |
ROUNDDOWN | Luôn làm tròn xuống. | Khi cần bảo đảm không vượt quá giới hạn (ví dụ: ngân sách). |
MROUND | Làm tròn tới bội số. | Khi làm tròn tới 5, 10, 0.05,… |
CEILING / FLOOR | Làm tròn lên/xuống tới bội số, hỗ trợ dấu âm. | Khi quy tắc tài chính yêu cầu làm tròn lên/ xuống tới mức nhất định. |
EVEN / ODD | Đưa về số chẵn/lẻ. | Khi làm tròn số lượng sản phẩm, lô hàng… |
INT / TRUNC | Cắt bỏ phần thập phân (INT luôn xuống). | Khi cần phần nguyên hoặc cắt bỏ mà không làm tròn. |
7. Thực Hành: Bài Tập Thực Tế
Bài 1: Tính Tiền Lương Thực Nhận
- Lương cơ bản: 12,345,000 VND.
- Trừ thuế TNCN 10%.
- Thêm phụ cấp ăn trưa 150,000 VND.
- Kết quả cuối cùng làm tròn lên tới nghìn đồng.
Công thức:
=CEILING((12345000(1-10%))+150000, 1000)
Bài 2: Định Giá Sản Phẩm
- Giá gốc: 825,000 VND.
- Áp dụng chiết khấu 12,5%.
- Giá sau chiết khấu làm tròn đến 1000 đồng (làm tròn xuống).
Công thức:
=FLOOR(825000(1-12.5%), 1000)
Bài 3: Tổng Hóa Đơn Với Đơn Giá Được Làm Tròn Đến 0.05
Giá đơn vị trong cột B, số lượng trong cột C. Đầu tiên làm tròn giá tới 0.05, sau đó tính tổng.
=SUMPRODUCT(MROUND(B2:B20,0.05), C2:C20)
Bài 4: Tính Khoảng Cách Trung Bình
Bạn có một dải dữ liệu độ dài (m) trong cột D, cần tính trung bình và làm tròn tới 2 chữ số thập phân.
=ROUND(AVERAGE(D2:D50),2)
8. Mẹo Và Thủ Thuật Tiết Kiệm Thời Gian
- Sử dụng Fill Handle với các hàm làm tròn: Khi bạn nhập công thức vào ô đầu tiên, kéo góc dưới phải (fill handle) để tự động áp dụng cho các ô còn lại.
- Tạo Named Ranges cho độ chính xác: Đặt tên cho ô chứa số chữ số muốn làm tròn (VD:
Digits). Sau đó dùng=ROUND(A2, Digits). Dễ thay đổi toàn bộ bảng khi cần. - Kết hợp Conditional Formatting: Đánh dấu các giá trị sau khi làm tròn vượt quá ngưỡng (ví dụ: > 1000) để nhanh chóng phát hiện lỗi.
- Sử dụng Power Query: Khi xử lý dữ liệu lớn, Power Query có chức năng
Roundtrong Transform → Number → Round, giúp làm tròn trực tiếp trong quá trình ETL. - Macro VBA cho làm tròn tùy chỉnh: Nếu công thức quá phức tạp, bạn có thể viết một macro để thực hiện làm tròn theo luật riêng (ví dụ: “làm tròn 0.5 lên nếu số nguyên chẵn, xuống nếu lẻ”).
Function CustomRound(num As Double, digits As Integer) As Double Dim factor As Double factor = 10 ^ digits If (Int(num factor) Mod 2 = 0) Then CustomRound = WorksheetFunction.RoundUp(num, digits) Else CustomRound = WorksheetFunction.RoundDown(num, digits) End If
End Function
Sau khi lưu macro, dùng trong ô: =CustomRound(A2,2).
9. Kết Luận
Việc làm tròn trong Excel không chỉ là một thao tác đơn giản mà còn là một nghệ thuật khi bạn phải cân nhắc quy tắc tài chính, độ chính xác mong muốn và cách hiển thị dữ liệu. Bằng việc hiểu rõ các hàm ROUND, ROUNDUP, ROUNDDOWN, MROUND, CEILING, FLOOR, EVEN, ODD, INT, TRUNC và cách kết hợp chúng với các hàm logic, bạn sẽ:
- Đảm bảo tính chính xác của các báo cáo tài chính.
- Tự động hoá quy trình tính toán, giảm thiểu sai sót.
- Tăng tính linh hoạt khi thay đổi yêu cầu (độ chính xác, bội số, quy tắc làm tròn).
Hãy thực hành các ví dụ trên, thử tạo ra các công thức tùy chỉnh cho riêng mình và áp dụng trong công việc hàng ngày. Khi đã nắm vững nền tảng, bạn sẽ thấy Excel trở thành một công cụ mạnh mẽ, hỗ trợ đắc lực cho mọi quyết định dựa trên dữ liệu.
Chúc bạn thành công!
Tiến sĩ Lê Thống Nhất sinh năm 1955 tại Nghệ An, là nhà giáo, nhà báo và doanh nhân trong lĩnh vực giáo dục. Ông từng giảng dạy Toán học tại Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu và đảm nhiệm nhiều vai trò trong ngành giáo dục, từ viết sách, biên soạn tài liệu đến sáng lập các dự án hỗ trợ học tập trực tuyến.
Ông là người sáng lập BigSchool – nền tảng giáo dục trực tuyến kết nối giáo viên và học sinh cả nước. Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với vai trò tác giả, diễn giả truyền cảm hứng và khách mời trên nhiều chương trình truyền hình, trong đó có “Ai là triệu phú” trên truyền hình VTV.
Trong suốt sự nghiệp, Tiến sĩ Lê Thống Nhất đã nhận nhiều giải thưởng giáo dục và được biết đến như một người luôn đổi mới, ứng dụng công nghệ vào dạy và học, góp phần lan tỏa tri thức và niềm say mê học tập cho thế hệ trẻ.