Có thể bạn quan tâm: Excel Fill Series Không Hoạt Động: Nguyên Nhân, Giải Pháp Và Cách Khắc Phục Chi Tiết
Giới thiệu chung
Trong công việc hàng ngày, đặc biệt là trong các lĩnh vực kế toán, tài chính, quản lý dự án hay nhân sự, việc xử lý và phân tích dữ liệu ngày tháng là một yêu cầu thường xuyên. Một trong những thao tác phổ biến và quan trọng là xác định ngày đầu tiên của một tháng dựa trên một ngày bất kỳ. Ví dụ, bạn có một danh sách các giao dịch, mỗi giao dịch có ngày thực hiện, và bạn muốn nhóm các giao dịch theo tháng để tính tổng, trung bình, hoặc so sánh xu hướng. Để làm điều này một cách nhanh chóng và chính xác, Excel cung cấp nhiều hàm và kỹ thuật giúp bạn lấy ngày đầu tháng một cách tự động.
Bài viết này sẽ đi sâu vào mọi khía cạnh của việc tìm ngày đầu tháng trong Excel, bao gồm:
- Các hàm cơ bản và cách sử dụng chúng.
- Kỹ thuật kết hợp hàm để xử lý các trường hợp phức tạp.
- Sử dụng công cụ Power Query và Power Pivot cho dữ liệu lớn.
- Tạo công thức động với ngày hiện tại (
TODAY) và ngày tháng động. - Các lưu ý, lỗi thường gặp và cách khắc phục.
- Ứng dụng thực tế trong báo cáo tài chính, lập kế hoạch, và phân tích dữ liệu.
Bạn sẽ có một cẩm nang đầy đủ để áp dụng ngay vào công việc, giảm thiểu thời gian xử lý và tăng độ chính xác của các báo cáo.
Có thể bạn quan tâm: Unlock Excel File Password Protected Online: Hướng Dẫn Chi Tiết, An Toàn Và Hiệu Quả
1. Các hàm cơ bản để lấy ngày đầu tháng
1.1. Hàm EOMONTH
EOMONTH(start_date, months) trả về ngày cuối cùng của tháng cách months tháng so với start_date. Khi months = 0, hàm trả về ngày cuối cùng của tháng chứa start_date. Để có ngày đầu tháng, ta chỉ cần trừ một ngày:
=EOMONTH(A2, -1) + 1
Giải thích:
A2là ô chứa ngày bất kỳ.EOMONTH(A2, -1)trả về ngày cuối tháng trước.- Cộng 1 ngày → ngày đầu tháng hiện tại.
Ví dụ:
Nếu A2 = 15/03/2026, công thức trên cho kết quả 01/03/2026.
1.2. Hàm DATE kết hợp YEAR và MONTH
Công thức truyền thống và rất dễ hiểu:
=DATE(YEAR(A2), MONTH(A2), 1)
YEAR(A2)lấy năm của ngày trong ô A2.MONTH(A2)lấy tháng.- Tham số thứ ba là ngày, luôn đặt là 1 → ngày đầu tháng.
Ưu điểm: Đơn giản, không phụ thuộc vào các hàm lịch phụ trợ, tốc độ tính toán nhanh.
1.3. Hàm TEXT để chuyển đổi định dạng
Nếu bạn cần định dạng ngày dưới dạng chuỗi (ví dụ: “Mar 2026”) và vẫn muốn giữ thông tin ngày đầu tháng, có thể kết hợp:
=TEXT(DATE(YEAR(A2), MONTH(A2), 1), "dd/mm/yyyy")
Hoặc để hiển thị “Tháng 3 năm 2026”:
="Tháng " & MONTH(A2) & " năm " & YEAR(A2)
1.4. Hàm DAY, MONTH, YEAR riêng lẻ
Trong một số trường hợp, bạn có thể muốn đặt ngày thành 1 mà không dùng DATE:
=DATE(YEAR(A2), MONTH(A2), 1)
Nhưng nếu muốn đặt lại ngày trong cùng ô (không thay đổi tháng, năm), có thể dùng:
=A2 - DAY(A2) + 1
Giải thích:
DAY(A2)trả về ngày trong tháng (ví dụ 15).- Trừ đi
DAY(A2)→ ngày 0 của tháng (tức là ngày cuối tháng trước). - Cộng 1 → ngày đầu tháng hiện tại.
Công thức này rất ngắn gọn và không cần hàm DATE.
Có thể bạn quan tâm: Excel File Locked For Editing: Nguyên Nhân, Giải Pháp Và Cách Phòng Ngừa
2. Kỹ thuật kết hợp hàm cho các trường hợp phức tạp
2.1. Xử lý ngày tháng dạng text
Trong thực tế, dữ liệu ngày tháng đôi khi được nhập dưới dạng chuỗi (text) như “2026-03-15” hoặc “15/03/2026”. Trước khi áp dụng các hàm trên, bạn cần chuyển chúng sang kiểu ngày (Date). Hai cách phổ biến:
a) Sử dụng DATEVALUE
=DATEVALUE(A2)
Nếu định dạng không chuẩn, có thể kết hợp LEFT, MID, RIGHT để tách năm, tháng, ngày.
b) Sử dụng TEXT và DATE
Giả sử ô A2 chứa “2026/03/15” (định dạng yyyy/mm/dd):
=DATE(LEFT(A2,4), MID(A2,6,2), RIGHT(A2,2))
Sau khi chuyển sang ngày, bạn áp dụng công thức ngày đầu tháng như ở phần 1.
2.2. Lấy ngày đầu tháng dựa trên ngày hiện tại (TODAY)
Nếu muốn tự động tính ngày đầu tháng của tháng hiện tại, công thức đơn giản:
=DATE(YEAR(TODAY()), MONTH(TODAY()), 1)
Hoặc sử dụng EOMONTH:
=EOMONTH(TODAY(), -1) + 1
2.3. Xác định ngày đầu tháng của năm tài chính (ví dụ: tài chính bắt đầu từ tháng 7)
Trong một số công ty, năm tài chính không bắt đầu vào tháng 1 mà là tháng 7. Để lấy ngày đầu tháng tài chính dựa trên ngày bất kỳ:
=IF(MONTH(A2)>=7, DATE(YEAR(A2),7,1), DATE(YEAR(A2)-1,7,1))
Giải thích:
- Nếu tháng >= 7 → năm tài chính bắt đầu cùng năm.
- Nếu tháng < 7 → năm tài chính bắt đầu năm trước.
Sau khi có ngày đầu năm tài chính, bạn có thể cộng thêm số tháng để đến tháng cần tính.
2.4. Đánh dấu ngày đầu tháng trong danh sách ngày
Giả sử cột A chứa danh sách ngày liên tục (ví dụ, mỗi ngày trong một năm). Bạn muốn đánh dấu những ô là ngày đầu tháng. Công thức trong cột B:
=IF(DAY(A2)=1, "Đầu tháng", "")
Hoặc dùng Conditional Formatting:
- Chọn cột A.
- Vào Home → Conditional Formatting → New Rule → Use a formula.
- Nhập công thức
=DAY(A1)=1. - Đặt định dạng màu nền hoặc font.
2.5. Tính ngày đầu tháng với định dạng ngày quốc tế (dd/mm/yyyy vs mm/dd/yyyy)
Có thể bạn quan tâm: Cách Tìm Kiếm Ô Có Giá Trị Cụ Thể Trong Excel: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
Excel tự động dựa vào cài đặt hệ thống để nhận dạng ngày. Khi làm việc với dữ liệu đa quốc gia, bạn có thể cần xác định định dạng:
=DATE( IF(LEN(A2)=10, MID(A2,7,4), YEAR(A2)), // năm IF(LEN(A2)=10, MID(A2,4,2), MONTH(A2)), // tháng IF(LEN(A2)=10, LEFT(A2,2), DAY(A2)) // ngày
)
Sau khi chuyển sang ngày chuẩn, áp dụng công thức ngày đầu tháng.
3. Sử dụng Power Query để lấy ngày đầu tháng trên dữ liệu lớn
Khi dữ liệu lên hàng triệu bản ghi, việc dùng công thức ô truyền thống có thể làm chậm file. Power Query (Get & Transform) là công cụ mạnh mẽ để xử lý trước khi tải dữ liệu vào bảng.
3.1. Các bước cơ bản
- Load dữ liệu vào Power Query: Data → Get Data → From Table/Range.
- Chuyển cột ngày sang kiểu
Date(nếu chưa). - Thêm cột tùy chỉnh (Custom Column) với công thức:
m = Date.StartOfMonth(YourDateColumn)
Date.StartOfMonth là hàm sẵn có trong Power Query M Language, trả về ngày đầu tháng.
- Đặt tên cột (ví dụ “FirstDayOfMonth”).
- Close & Load kết quả về Excel.
3.2. Lợi ích
- Tốc độ: Xử lý trên bộ nhớ, không tạo công thức ô.
- Tái sử dụng: Khi dữ liệu được cập nhật, Power Query tự động tính lại.
- Kết hợp: Dễ dàng gộp nhóm (Group By) theo cột ngày đầu tháng để tính tổng, trung bình, đếm.
3.3. Ví dụ thực tế: Tổng doanh thu theo tháng
Giả sử bảng Sales có cột SaleDate và Revenue. Trong Power Query:
let Source = Excel.CurrentWorkbook(){Name="Sales"}Content, ChangedType = Table.TransformColumnTypes(Source,{{"SaleDate", type date}, {"Revenue", type number}}), AddFirstDay = Table.AddColumn(ChangedType, "FirstDayOfMonth", each Date.StartOfMonth(SaleDate), type date), Grouped = Table.Group(AddFirstDay, {"FirstDayOfMonth"}, {{"TotalRevenue", each List.Sum(Revenue), type number}})
in Grouped
Kết quả là bảng tóm tắt doanh thu theo ngày đầu tháng.
4. Công thức động với ngày hiện tại và các khoảng thời gian
4.1. Ngày đầu tháng hiện tại và các tháng trước
| Mô tả | Công thức |
|---|---|
| Ngày đầu tháng hiện tại | =DATE(YEAR(TODAY()), MONTH(TODAY()), 1) |
| Ngày đầu tháng trước | =EOMONTH(TODAY(), -2) + 1 |
Ngày đầu tháng cách n tháng (n > 0) | =EOMONTH(TODAY(), -n-1) + 1 |
| Ngày đầu tháng trong tương lai (n tháng) | =DATE(YEAR(TODAY()), MONTH(TODAY())+n, 1) (cần dùng EDATE để tính chính xác) |
Sử dụng EDATE | =EDATE(TODAY(), n) - DAY(EDATE(TODAY(), n)) + 1 |
4.2. Tự động tạo danh sách ngày đầu tháng trong một khoảng thời gian
Giả sử muốn liệt kê ngày đầu tháng từ 01/2026 tới 12/2026. Các bước:
- Trong ô A1 nhập ngày đầu tháng đầu tiên:
01/01/2026. - Trong ô A2 nhập công thức:
excel =EDATE(A1,1)
- Kéo công thức xuống cho tới khi đạt ngày
12/12/2026.
Kết quả là một danh sách liên tục các ngày đầu tháng.
4.3. Sử dụng SEQUENCE (Excel 365)
Nếu bạn đang dùng Excel 365, hàm SEQUENCE có thể tạo mảng ngày đầu tháng ngay lập tức:
=LET( start, DATE(2026,1,1), months, 72, // 6 năm 12 tháng SEQUENCE(months,1,start,30) // 30 ngày là khoảng cách trung bình, sẽ tự điều chỉnh
)
Tuy nhiên, cách tốt hơn là dùng EDATE trong mảng:
=LET( start, DATE(2026,1,1), months, 72, SEQUENCE(months,1,0,1), start + EDATE(start, SEQUENCE(months,1,0,1)) - start
)
Hoặc đơn giản:
=EDATE(DATE(2026,1,1), SEQUENCE(72,1,0,1))
Sau đó định dạng cột kết quả thành ngày.
5. Các lỗi thường gặp và cách khắc phục
| Lỗi | Nguyên nhân | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| #VALUE! | Đầu vào không phải ngày hợp lệ (text không chuyển được) | Kiểm tra định dạng, dùng DATEVALUE, VALUE, hoặc chuyển dữ liệu sang kiểu Date. |
| #NUM! | Tham số tháng hoặc năm vượt giới hạn (ví dụ MONTH > 12) | Đảm bảo công thức tính tháng không vượt 12, dùng MOD để vòng lại. |
| Ngày sai 1 tháng | Khi dùng DATE(YEAR(A2), MONTH(A2)+1, 1) mà tháng > 12, Excel tự động chuyển sang năm tiếp theo nhưng có thể gây nhầm lẫn | Sử dụng EDATE để cộng tháng an toàn. |
| Kết quả là ngày 29/02 không tồn tại | Khi ngày gốc là 31/01 và bạn dùng DATE(YEAR(A2), MONTH(A2)+1, 1) → Excel chuyển sang 01/03, nhưng nếu cần 28/02 hoặc 29/02 thì cần xử lý riêng. | Kiểm tra năm nhuận bằng IF(AND(MONTH(A2)=2, DAY(A2)>28), DATE(YEAR(A2),2,28), …). |
| Định dạng hiển thị sai | Excel hiển thị ngày dưới dạng số serial hoặc định dạng không mong muốn | Định dạng ô: Home → Number → Short Date hoặc tùy chỉnh. |
5.1. Kiểm tra và chuẩn hoá dữ liệu
Trước khi áp dụng bất kỳ công thức nào, luôn kiểm tra:
=ISNUMBER(A2) // trả về TRUE nếu A2 là ngày hợp lệ
Nếu trả về FALSE, cần chuyển đổi:
=DATEVALUE(TRIM(A2))
Hoặc dùng Text to Columns (Data → Text to Columns) để chuyển nhanh.
6. Ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực
6.1. Kế toán & tài chính
- Báo cáo doanh thu tháng: Nhóm các giao dịch theo
FirstDayOfMonth→PivotTable→ Rows = FirstDayOfMonth, Values = Sum(Revenue). - Tính lãi suất theo tháng: Khi tính lãi trên số dư cuối tháng, cần ngày đầu tháng để xác định kỳ tính lãi.
- Đối chiếu ngân sách: So sánh chi tiêu thực tế với ngân sách dự kiến, thường dựa trên tháng.
6.2. Quản lý dự án
- Gantt Chart: Xác định ngày bắt đầu mỗi giai đoạn (thường là đầu tháng) để tạo biểu đồ.
- Theo dõi tiến độ: So sánh ngày hoàn thành thực tế với ngày dự kiến (đầu tháng).
6.3. Nhân sự
- Tính lương: Ngày bắt đầu tháng là thời điểm tính lương cho tháng làm việc.
- Thời gian thử việc: Thông thường tính theo tháng; ngày đầu tháng giúp xác định ngày kết thúc.
6.4. Bán hàng & Marketing
- Phân tích chiến dịch: Nhóm dữ liệu click, conversion theo tháng.
- Dự báo nhu cầu: Sử dụng dữ liệu tháng trước (đầu tháng) để dự báo.
7. Tổng kết và lời khuyên cuối cùng
- Hiểu rõ dữ liệu: Trước khi áp dụng công thức, luôn kiểm tra kiểu dữ liệu (Date vs Text).
- Chọn công thức phù hợp: Đối với dữ liệu nhỏ,
DATE(YEAR(),MONTH(),1)là nhanh và dễ hiểu. Với dữ liệu lớn, ưu tiên Power Query hoặc công thức mảng. - Kiểm tra lỗi: Sử dụng
ISNUMBER,IFERRORđể tránh #VALUE! làm hỏng báo cáo. - Tự động hoá: Kết hợp
TODAYvàEDATEđể tạo báo cáo động, luôn luôn cập nhật khi mở file. - Định dạng nhất quán: Đặt định dạng ngày cho toàn bộ cột để tránh nhầm lẫn khi chia sẻ file với đồng nghiệp.
Với những kiến thức và công cụ đã trình bày, bạn đã có thể xử lý mọi tình huống liên quan đến việc lấy ngày đầu tháng trong Excel một cách nhanh chóng, chính xác và hiệu quả. Hãy áp dụng ngay vào công việc của mình, tối ưu hoá quy trình báo cáo và phân tích dữ liệu, đồng thời giảm thiểu sai sót do nhập liệu thủ công. Chúc bạn thành công!
Tiến sĩ Lê Thống Nhất sinh năm 1955 tại Nghệ An, là nhà giáo, nhà báo và doanh nhân trong lĩnh vực giáo dục. Ông từng giảng dạy Toán học tại Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu và đảm nhiệm nhiều vai trò trong ngành giáo dục, từ viết sách, biên soạn tài liệu đến sáng lập các dự án hỗ trợ học tập trực tuyến.
Ông là người sáng lập BigSchool – nền tảng giáo dục trực tuyến kết nối giáo viên và học sinh cả nước. Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với vai trò tác giả, diễn giả truyền cảm hứng và khách mời trên nhiều chương trình truyền hình, trong đó có “Ai là triệu phú” trên truyền hình VTV.
Trong suốt sự nghiệp, Tiến sĩ Lê Thống Nhất đã nhận nhiều giải thưởng giáo dục và được biết đến như một người luôn đổi mới, ứng dụng công nghệ vào dạy và học, góp phần lan tỏa tri thức và niềm say mê học tập cho thế hệ trẻ.