Có thể bạn quan tâm: In Nhiều Sheet Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết, Mẹo Thủ Và Các Công Cụ Hữu Ích
1. Giới thiệu chung về hàm lấy phần nguyên
Trong môi trường làm việc với dữ liệu, Excel luôn là công cụ không thể thiếu đối với hầu hết các nhân viên văn phòng, nhà phân tích dữ liệu và nhà quản lý. Một trong những nhu cầu thường gặp khi xử lý số liệu là lấy phần nguyên của một số, tức là loại bỏ phần thập phân và chỉ giữ lại phần nguyên. Việc này không chỉ giúp làm gọn dữ liệu mà còn hỗ trợ trong các tính toán, báo cáo tài chính, hay khi cần chuyển đổi dữ liệu sang định dạng khác.
Excel cung cấp một số hàm có khả năng thực hiện việc này, trong đó hàm INT, ROUNDUP, ROUNDDOWN, TRUNC và FLOOR là những công cụ chính. Mỗi hàm có cách hoạt động và các tùy chọn riêng, phù hợp với các tình huống khác nhau. Bài viết dưới đây sẽ đi sâu vào cách sử dụng từng hàm, so sánh ưu nhược điểm, và đưa ra các ví dụ thực tế để bạn có thể áp dụng ngay trong công việc.
Có thể bạn quan tâm: In Hàng Loạt Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết, Mẹo Thủ Và Giải Pháp Tối Ưu
2. Các hàm lấy phần nguyên trong Excel
2.1. Hàm INT (Integer)
Cú pháp: INT(số)
- Giải thích: Hàm INT trả về phần nguyên lớn nhất không vượt quá giá trị của đối số. Nói cách khác, nó luôn làm tròn xuống (floor) tới số nguyên gần nhất.
- Đặc điểm: Đối với số âm, INT sẽ làm tròn xuống (tức là giá trị càng âm hơn). Ví dụ:
INT(-3,7)trả về-4.
Ví dụ thực tế:
| A (Giá trị) | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|
| 12,78 | =INT(A2) | 12 |
| -5,34 | =INT(A3) | -6 |
| 0 | =INT(A4) | 0 |
2.2. Hàm TRUNC (Truncate)
Cú pháp: TRUNC(số, số_đánh_lại)
- Giải thích: Hàm TRUNC cắt bỏ phần thập phân của một số mà không thực hiện làm tròn. Tham số thứ hai (tùy chọn) cho phép bạn chỉ định số chữ số muốn giữ lại sau dấu thập phân.
- Đặc điểm: Đối với số âm, TRUNC sẽ đánh cắt về phía 0, tức là
TRUNC(-3,7)cho kết quả-3.
Ví dụ thực tế:
| A (Giá trị) | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|
| 7,89 | =TRUNC(A2) | 7 |
| -2,56 | =TRUNC(A3) | -2 |
| 15,1234 | =TRUNC(A4,2) | 15,12 |
2.3. Hàm FLOOR (Floor)
Cú pháp: FLOOR(số, significance)
- Giải thích: Hàm FLOOR làm tròn số xuống tới bội số gần nhất của
significance(độ quan trọng). Nếusignificancelà 1, nó hoạt động giống như INT (với số dương) và FLOOR cho số âm sẽ làm tròn xuống (đi xa hơn về phía âm). - Đặc điểm: Thích hợp khi bạn cần làm tròn tới một bước cụ thể, ví dụ: làm tròn tới 0,5, 5, 10,…
Ví dụ thực tế:
| A (Giá trị) | Significance | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|---|
| 13,7 | 5 | =FLOOR(A2,5) | 10 |
| -8,3 | 2 | =FLOOR(A3,2) | -10 |
| 9,99 | 0,1 | =FLOOR(A4,0.1) | 9,9 |
2.4. Hàm CEILING (Ceiling)
Mặc dù không phải là hàm lấy phần nguyên truyền thống, CEILING thường được nhắc tới trong ngữ cảnh làm tròn lên. Khi significance là 1, CEILING sẽ trả về phần nguyên lớn hơn hoặc bằng giá trị gốc.
Cú pháp: CEILING(số, significance)
Ví dụ: =CEILING(4,3, 1) → 5.
2.5. Hàm ROUNDUP và ROUNDDOWN
- ROUNDUP(số, num_digits): Làm tròn lên, bất kể giá trị thập phân.
- ROUNDDOWN(số, num_digits): Làm tròn xuống, bất kể giá trị thập phân.
Khi num_digits = 0, hai hàm này thực hiện lấy phần nguyên nhưng có hướng làm tròn khác nhau so với INT và TRUNC.
Ví dụ:
| A (Giá trị) | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|
| 6,01 | =ROUNDUP(A2,0) | 7 |
| 6,99 | =ROUNDDOWN(A3,0) | 6 |
Có thể bạn quan tâm: In Trang Chẵn Lẻ Trong Excel: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Cơ Bản Đến Nâng Cao
3. Khi nào nên dùng hàm nào?
| Tình huống | Hàm đề xuất | Lý do |
|---|---|---|
| Cần lấy phần nguyên nhanh, không quan tâm số âm | INT | Đơn giản, nhanh |
| Cần cắt bỏ phần thập phân mà không làm tròn, và muốn số âm đánh cắt về 0 | TRUNC | Đảm bảo giá trị luôn gần hơn với 0 |
| Cần làm tròn tới một bước (ví dụ: 0,5, 5, 10) | FLOOR hoặc CEILING | Độ chính xác theo step |
| Muốn làm tròn lên hoặc làm tròn xuống một cách chắc chắn, bất kể số âm | ROUNDUP / ROUNDDOWN | Kiểm soát hướng làm tròn |
| Cần định dạng số thập phân cố định (ví dụ: giữ 2 chữ số) | TRUNC(...,2) | Giữ lại 2 chữ số mà không làm tròn |
4. Các ví dụ thực tế trong công việc
4.1. Tính lương thực nhận sau khi trừ thuế
Có thể bạn quan tâm: Khóa Học Excel Văn Phòng: Bí Quyết Thành Thạo Công Cụ Văn Phòng Không Thể Thiếu
Giả sử mức thuế là 12,5% và công ty muốn trả số nguyên (đơn vị nghìn đồng). Bạn có thể dùng:
=INT(GrossSalary(1-0.125))
Nếu muốn làm tròn lên để nhân viên không bị thiếu tiền:
=ROUNDUP(GrossSalary(1-0.125),0)
4.2. Phân nhóm khách hàng dựa trên doanh thu
Bạn muốn gán khách hàng vào các nhóm: 0-9k, 10-19k, 20-29k, … Để tính nhóm, dùng FLOOR:
=FLOOR(Revenue/1000,10)
Kết quả sẽ là 0, 10, 20,… tương ứng với nhóm.
4.3. Tính số lượng thùng cần mua
Mỗi thùng chứa 24 sản phẩm. Khi đặt hàng, bạn cần biết số thùng tối thiểu để đáp ứng số lượng yêu cầu Qty. Dùng CEILING:
=CEILING(Qty/24,1)
Nếu muốn biết số thùng còn lại (số thùng chưa đầy), dùng INT:
=INT(Qty/24)
4.4. Đánh giá điểm trung bình và làm tròn xuống
Trong một lớp học, điểm trung bình được tính tới 2 chữ số thập phân, nhưng báo cáo yêu cầu điểm nguyên (làm tròn xuống). Công thức:
=ROUNDDOWN(AVERAGE(B2:B31),0)
Hoặc:
=INT(AVERAGE(B2:B31))
4.5. Tính thời gian làm việc (giờ) từ phút
Bạn nhận được thời gian làm việc tính bằng phút, muốn chuyển sang giờ nguyên (không tính phần phút). Ví dụ, 125 phút → 2 giờ.
=INT(Minutes/60)
Nếu muốn làm tròn lên để đảm bảo trả lương cho thời gian làm việc ít nhất một giờ:
=ROUNDUP(Minutes/60,0)
5. Cách xử lý lỗi và các lưu ý khi dùng hàm lấy phần nguyên
- Kiểm tra kiểu dữ liệu: Đảm bảo ô chứa công thức có kiểu dữ liệu là Number hoặc General. Nếu ô chứa văn bản, hàm sẽ trả về lỗi
#VALUE!. - Số âm: Như đã nêu,
INTvàFLOORlàm tròn xuống (đi xa hơn về phía âm), trong khiTRUNCvàROUNDDOWNcắt về 0. Chọn hàm phù hợp với quy tắc kinh doanh. - Precision (độ chính xác): Khi làm việc với các số lớn hoặc có nhiều chữ số thập phân, Excel có thể gặp vấn đề làm tròn nội bộ (floating point). Đối với các tính toán tài chính, ưu tiên dùng hàm
ROUND,ROUNDUP,ROUNDDOWNđể kiểm soát chính xác số chữ số. - Sử dụng hàm IF để tránh lỗi: Khi có khả năng ô chứa giá trị rỗng hoặc không phải số, bạn có thể bảo vệ công thức:
=IF(ISNUMBER(A2), INT(A2), "")
- Kết hợp với hàm TEXT: Đôi khi bạn muốn hiển thị kết quả dưới dạng chuỗi, ví dụ “12 đơn vị”. Sử dụng:
=TEXT(INT(A2),"0") & " đơn vị"
6. Tối ưu công thức trong bảng tính lớn
Khi bảng dữ liệu có hàng ngàn hoặc hàng triệu dòng, việc sử dụng hàm phức tạp có thể làm chậm Excel. Một số gợi ý:
- Sử dụng bảng tính (Table) và công thức cấu trúc: Excel tự động tính toán chỉ các ô thay đổi.
- Giảm số lần lặp lại: Nếu cùng một giá trị cần được lấy phần nguyên nhiều lần, tính một lần và tham chiếu.
- Sử dụng Power Query: Khi cần làm sạch dữ liệu (cắt phần thập phân) trên khối lượng lớn, Power Query cung cấp các bước chuyển đổi nhanh hơn.
- Bộ nhớ tạm: Đặt công thức trong cột phụ và sao chép giá trị (Paste Special → Values) sau khi tính toán xong để giảm tải tính toán động.
7. Tổng kết
Việc lấy phần nguyên trong Excel không chỉ là một thao tác đơn giản mà còn là nền tảng cho nhiều quy trình kinh doanh, tài chính và phân tích dữ liệu. Từ các hàm cơ bản như INT và TRUNC đến các hàm linh hoạt hơn như FLOOR, CEILING, ROUNDUP và ROUNDDOWN, mỗi hàm đều có ưu điểm riêng phù hợp với các tình huống cụ thể.
Khi áp dụng:
- Xác định định hướng làm tròn (xuống, lên, cắt) và đối tượng số âm.
- Lựa chọn hàm phù hợp để tránh lỗi logic và giảm thiểu thời gian tính toán.
- Kết hợp với các hàm kiểm tra (
IF,ISNUMBER) và công cụ nâng cao (Power Query) để xử lý dữ liệu quy mô lớn hiệu quả.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn một cái nhìn toàn diện và chi tiết về cách sử dụng hàm lấy phần nguyên trong Excel, giúp bạn làm việc nhanh hơn, chính xác hơn và tự tin hơn trong mọi dự án dữ liệu. Chúc bạn thành công!
Tiến sĩ Lê Thống Nhất sinh năm 1955 tại Nghệ An, là nhà giáo, nhà báo và doanh nhân trong lĩnh vực giáo dục. Ông từng giảng dạy Toán học tại Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu và đảm nhiệm nhiều vai trò trong ngành giáo dục, từ viết sách, biên soạn tài liệu đến sáng lập các dự án hỗ trợ học tập trực tuyến.
Ông là người sáng lập BigSchool – nền tảng giáo dục trực tuyến kết nối giáo viên và học sinh cả nước. Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với vai trò tác giả, diễn giả truyền cảm hứng và khách mời trên nhiều chương trình truyền hình, trong đó có “Ai là triệu phú” trên truyền hình VTV.
Trong suốt sự nghiệp, Tiến sĩ Lê Thống Nhất đã nhận nhiều giải thưởng giáo dục và được biết đến như một người luôn đổi mới, ứng dụng công nghệ vào dạy và học, góp phần lan tỏa tri thức và niềm say mê học tập cho thế hệ trẻ.