Tình trạng cơ sở hạ tầng giáo dục xuống cấp đang là nỗi trăn trở lớn, đặc biệt khi chứng kiến cảnh ngôi trường cũ ngập thành sông sau mỗi trận mưa rào. Tại Trường THPT Trần Hữu Trang, hàng ngàn học sinh và giáo viên đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn khi không gian học tập bị bủa vây bởi dòng nước đen kịt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dạy và học.
Nỗi ám ảnh của thầy và trò mỗi khi tan trường trong mưa
Cảnh tượng những tà áo dài trắng lấm lem bùn đất đã trở nên quá quen thuộc đối với tập thể sư phạm tại đây. Khi những cơn mưa lớn trút xuống, sân trường nhanh chóng biến thành một lòng hồ thu nhỏ, hứng trọn dòng nước từ các khu vực xung quanh đổ về. Học sinh phải tháo giày dép, lội qua những đoạn nước sâu để có thể ra về, trong khi nhiều phương tiện xe máy bị chết máy giữa dòng nước nặng trịch.
Nhiều giáo viên gắn bó lâu năm với trường chia sẻ rằng sự đồng cảm dành cho học trò là rất lớn khi các em không có một môi trường sinh hoạt khô ráo. Việc di chuyển trong điều kiện ngập lụt không chỉ gây bất tiện mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ về sức khỏe và an toàn giao thông ngay tại cổng trường. Ngôi trường cũ ngập thành sông đã trở thành một cụm từ đầy xót xa mỗi khi nhắc về điều kiện cơ sở vật chất của đơn vị giáo dục này.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngập lụt kéo dài nhiều năm
Hệ thống thoát nước lỗi thời là lý do chính khiến tình trạng này không được cải thiện suốt hơn một thập kỷ qua. Trong khi mặt đường bên ngoài liên tục được nâng cao để chống ngập, thì nền sân trường vẫn giữ nguyên cao độ cũ, vô tình tạo thành một vùng trũng thấp. Mọi lượng nước mưa từ khu vực lân cận, bao gồm cả nước thải từ các khu chợ dân sinh, đều đổ dồn về phía trường học.
Bên cạnh đó, việc cải tạo nền sân gặp rất nhiều rào cản do vị trí địa lý đặc thù của trường. Do nằm trên khu đất liên quan đến di tích lịch sử và các khu vực tôn giáo, mọi hoạt động xây dựng hay nâng cấp đều cần sự đồng thuận từ nhiều bên liên quan. Sự chồng chéo trong quản lý và lo ngại về việc ảnh hưởng đến các công trình lân cận đã khiến dự án chống ngập bị đình trệ, đẩy thầy trò vào thế khó mỗi khi mùa mưa tới.
Cơ sở vật chất xuống cấp ảnh hưởng đến hoạt động thể chất
Không chỉ đối mặt với nước ngập, học sinh tại đây còn chịu thiệt thòi lớn về không gian vui chơi và tập luyện thể thao. Thực tế, trường không có một sân chơi riêng biệt đúng nghĩa mà phải sử dụng chung không gian với các đơn vị xung quanh. Vào những ngày nắng ráo, mặt sân cũ kỹ và chật hẹp cũng không đủ đáp ứng nhu cầu vận động tối thiểu của gần 1.000 học sinh.
Việc thiếu hụt diện tích sân bãi khiến các tiết học giáo dục thể chất trở nên khiêm tốn và gò bó hơn so với các ngôi trường hiện đại khác. Đây là một thiệt thòi lớn trong bối cảnh giáo dục toàn diện đang được đề cao. Một không gian học tập lý tưởng cần đảm bảo cả về chất lượng phòng học lẫn khu vực sinh hoạt ngoại khóa, nhưng tại đây, mọi thứ đều đang dừng lại ở mức tối thiểu do ngôi trường cũ ngập thành sông và xuống cấp theo thời gian.
Bài toán kinh phí sửa chữa và những vướng mắc chưa lời giải
Dự toán cho việc nâng cấp hệ thống thoát nước và sửa chữa các hạng mục xuống cấp lên tới con số hàng trăm triệu đồng, một khoản chi phí không hề nhỏ đối với nguồn ngân sách hạn hẹp. Theo quy định, nếu sử dụng nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên để duy tu cơ sở vật chất, nhà trường sẽ gặp khó khăn trong việc đảm bảo lương và các chế độ phúc lợi cho đội ngũ cán bộ, giáo viên.
Sự bế tắc trong việc tìm kiếm nguồn vốn đầu tư công khiến các kế hoạch cải tạo vẫn nằm trên giấy tờ từ năm này qua năm khác. Mặc dù ban giám hiệu đã nhiều lần gửi báo cáo lên các cấp có thẩm quyền, nhưng quy trình phê duyệt và cấp phát kinh phí vẫn còn nhiều nút thắt. Điều này dẫn đến tình trạng dù đã biết trước nguy cơ nhưng nhà trường vẫn phải “gồng mình” chịu trận mỗi khi mùa mưa bão bắt đầu đổ bộ vào thành phố.
Lối vào độc đạo và những ẩn họa về an toàn phòng cháy
Một trong những vấn đề nguy cấp không kém chuyện ngập lụt chính là lối vào trường cực kỳ hạn chế. Hiện nay, học sinh chỉ có một lối đi duy nhất rộng khoảng 1 mét để vào khu vực lớp học. Trong trường hợp xảy ra sự cố cháy nổ hoặc cần sơ tán khẩn cấp, lối đi nhỏ hẹp này chắc chắn sẽ gây ra tình trạng ùn tắc và hoảng loạn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của hàng ngàn con người.
Hơn nữa, các trang thiết bị thoát hiểm như cầu thang sắt hay cửa phụ đều đã gỉ sét và hư hỏng nặng do không được bảo trì thường xuyên. Những thiết bị này hiện nay chỉ còn mang tính chất hình thức chứ không đảm bảo chức năng cứu hộ khi cần thiết. Sự an toàn của học sinh tại ngôi trường cũ ngập thành sông này đang bị đặt dưới mức báo động đỏ, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ các cơ quan chức năng để tránh những rủi ro đáng tiếc.
Cần một giải pháp tổng thể để trả lại môi trường học đường an toàn
Việc giải quyết tình trạng ngập lụt và xuống cấp không thể chỉ dựa vào những biện pháp chắp vá tạm thời. Cần có một kế hoạch đại tu toàn diện, từ việc nâng cao nền sân, thay mới hệ thống cống rãnh cho đến việc mở rộng các lối thoát hiểm. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục, chính quyền địa phương và các tổ chức quản lý di tích xung quanh để tìm ra tiếng nói chung.
Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai, và việc đảm bảo một môi trường học tập an toàn, sạch đẹp là quyền lợi chính đáng của mọi học sinh. Nếu không sớm hành động, những hình ảnh thầy trò lội nước sẽ còn tiếp diễn, và niềm tin vào một ngôi trường hạnh phúc sẽ dần bị xói mòn bởi những dòng nước tràn ngập mỗi khi trời đổ mưa. Mong rằng những kiến nghị từ nhà trường sẽ sớm được lắng nghe và triển khai thực tế.
Câu hỏi thường gặp về tình trạng trường học xuống cấp
Tại sao trường học lại dễ bị ngập sâu hơn các khu vực khác?
Nguyên nhân thường do cốt nền sân trường thấp hơn mặt đường bên ngoài sau nhiều lần đường phố được nâng cấp. Ngoài ra, hệ thống thoát nước của các ngôi trường cũ thường nhỏ hẹp, không đủ công suất để thoát nước kịp thời khi có mưa lớn.
Việc ngập lụt kéo dài ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe học sinh?
Nước ngập thường lẫn rác thải và vi khuẩn từ hệ thống cống rãnh, dễ gây ra các bệnh về da, tiêu hóa và đau mắt đỏ. Môi trường ẩm ướt cũng là điều kiện thuận lợi để muỗi vằn phát triển, gây nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết trong học đường.
Tại sao việc xin kinh phí sửa chữa trường học thường kéo dài?
Quy trình phê duyệt kinh phí đầu tư công phải đi qua nhiều bước thẩm định, từ khảo sát thực tế, lập dự toán đến phê duyệt nguồn vốn. Nếu dự án có liên quan đến các khu di tích hoặc đất tranh chấp, thời gian xử lý hồ sơ sẽ còn kéo dài hơn do cần sự đồng thuận của nhiều bên.
Lối thoát hiểm không đảm bảo sẽ gây ra những nguy hiểm gì?
Trong các tình huống khẩn cấp như hỏa hoạn, lối thoát hiểm chật hẹp hoặc bị hỏng sẽ làm chậm quá trình di tản, dẫn đến xô đẩy, giẫm đạp và tăng nguy cơ thương vong do khói ngạt hoặc lửa lan nhanh.
Cộng đồng có thể làm gì để giúp đỡ nhà trường trong tình huống này?
Phụ huynh và cộng đồng có thể lên tiếng thông qua các buổi họp ban đại diện cha mẹ học sinh để kiến nghị mạnh mẽ hơn tới chính quyền. Ngoài ra, việc giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác làm tắc cống thoát nước cũng là một cách thiết thực để giảm thiểu tình trạng ngập cục bộ.
Tình trạng ngôi trường cũ ngập thành sông không chỉ là câu chuyện của riêng một ngôi trường mà còn là bài học về quản lý đô thị và đầu tư cơ sở hạ tầng giáo dục. Chúng ta cần những hành động quyết liệt hơn để đảm bảo các em học sinh tại Bigschool và khắp nơi trên cả nước đều được học tập trong môi trường tốt nhất.
Tiến sĩ Lê Thống Nhất sinh năm 1955 tại Nghệ An, là nhà giáo, nhà báo và doanh nhân trong lĩnh vực giáo dục. Ông từng giảng dạy Toán học tại Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu và đảm nhiệm nhiều vai trò trong ngành giáo dục, từ viết sách, biên soạn tài liệu đến sáng lập các dự án hỗ trợ học tập trực tuyến.
Ông là người sáng lập BigSchool – nền tảng giáo dục trực tuyến kết nối giáo viên và học sinh cả nước. Ngoài ra, ông còn nổi tiếng với vai trò tác giả, diễn giả truyền cảm hứng và khách mời trên nhiều chương trình truyền hình, trong đó có “Ai là triệu phú” trên truyền hình VTV.
Trong suốt sự nghiệp, Tiến sĩ Lê Thống Nhất đã nhận nhiều giải thưởng giáo dục và được biết đến như một người luôn đổi mới, ứng dụng công nghệ vào dạy và học, góp phần lan tỏa tri thức và niềm say mê học tập cho thế hệ trẻ.